Waarom houdt de Deventer moordzaak ons land al jaren in de ban? Toen ik in de zomer van 2002 voor het eerst Ed en Wanda Waisvisz in Almere-Buiten bezocht – een ervaring op zich – was het een marginaal zaakje, ergens in de provincie. Inmiddels zijn er geloof ik zeven sites alleen al aan dit onderwerp gewijd. Hoe de uitkomst ook mag luiden, de ingewikkelde en unieke juridische procedure zal nog generaties rechtenstudenten in de ban houden.

Nu kan men stellen: jaja, De Jong, dat komt doordat HP/De Tijd dat hele zaakje over ons heen heeft gebraakt, week in week uit, erin geramd werd het, dat vieze smerige zaakje van je, tot we er gek van werden, het is gewoon een verdomde selffullfilling prophecy.
Fijn, u is niet van de straat, merk ik, u bent de Engelse taal machtig.
Maar neuh, ik denk dat daarmee de invloed van HP wordt overschat. To put it mildly. (Ja, ook ik spreek mijn talen).
Ik denk dat er andere oorzaken zijn.Ten eerste: de figuur Ernest Louwes.
Ik spreek nog wel eens boeven die zeggen onschuldig te brommen en – believe it or not – soms hebben ze nog gelijk ook. Alleen: wie kan het wat schelen? Opgeruimd staat netjes. Zelfs de andere grote rechterlijke dwalingen hebben niet de appeal van Louwes in de Deventer moordzaak. Lucia de B. zal in de ogen van de gemiddelde Nederlander toch een beetje een heks, een loner, een hoer, hoerrrrr… zijn. De Schiedammer papzak Kees Borsboom: stond bij de politie bekend als pedofiel. En die twee van Putten: ach, poor white trash, dat het liefst op pornoboekjes rukkend in een oude auto doelloos op verlaten Veluwer bospaden reed op zoek naar een avontuurtje.
Dan onze Ernest. Geen gewoner iemand dan hij. Campertje, doorsnee gezinnetje, doorzonwoninkje. Mister Average. Als hem dit kan overkomen, kan het iedere Nederlander overkomen. Het identificatiegehalte is gewoon enorm.

En er is een tweede reden waarom de Deventer moordzaak zo aanspreekt: het gezond verstand.
Het OM kan nog zo veel met DNA wapperen, het hele verhaal dat justitie heeft opgehangen blijft buitengewoon onlogisch. Wie gaat er nu op een drukke koopdonderdagavond naar Deventer, belt doodleuk vlak voor hij aankomt nog even op naar zijn slachtoffer, steekt en wurgt in een orgie van geweld, om daarna naar huis te kachelen, alsof er niets is gebeurd, dit alles met als doel voorzitter van een stichting te worden?
In tegenstelling tot wat justitie ons wil doen geloven (’de bijna perfecte moord’ ) is Louwes de domste moordenaar aller tijden. De wijze waarop de moord is gepleegd past helemaal niet bij het zogenaamde motief: uit koele berekening zou Louwes zich miljoenen uit de erfenis hebben willen doen toe-eigenen.
De Deventer moordzaak is het verhaal van techniek versus boerenverstand.
Daarover een volgende keer meer…

NB: er komt nu toch – eindelijk – een evaluatie naar de moord op Van Gogh. Mijn boek ‘Prettig weekend, ondanks alles’ is nog steeds in ruime mate verkrijgbaar, bijvoorbeeld via bol.com of uitgeverij xtra.