Aan de vooravond van ‘de rechtszaak van de eeuw’ kunt u in Nieuwe Revu mijn coververhaal over de dubieuze vastgoedbaron John Wijsmuller lezen. Wijsmuller zou een van de slachtoffers van de afpersbende van Willem Holleeder zijn. Maar hij ontkent ten stelligste.

Het artikel was een tour de force. Al met al ben ik er wel enkele maanden – soms tussen de bedrijven door – mee bezig geweest. Op het grensvlak van boven- en onderwereld zijn bronnen niet altijd genegen te spreken. Over Wijsmuller is bovendien opmerkelijk weinig bekend. Een interview van betekenis heeft hij nooit gegeven. Er bestaan zelfs geen foto’s van hem bij de bekende persbureaus. Pas op het laatste moment lukte het ons een schimmig pasfotootje van de voormalige Amsterdamse horecaman te scoren: het staat afgedrukt in het binnenwerk.

Ja, als Endstra ‘Stille Willem’ was, dan is Wijsmuller beslist ‘Onzichtbare Johnny’. Nu ik erover nadenk bestaan er, behalve dat ze publiciteitsschuw waren, meer overeenkomsten tussen deze twee ondernemers en ex-zakenpartners

• Ten eerste natuurlijk het gegeven dat zij beiden actief waren in het vastgoed. Willem Endstra overigens op veel grotere schaal. Endstra wordt omschreven als ‘het brein’, Wijsmuller als de ‘aanbrenger’, of minder eerbiedig: als Endstra’s loopjongen.
• Een tweede overeenkomst is dat beiden, zo blijkt steeds meer, betrokken waren bij dubieuze zaken. Endstra zou ‘de bank van de onderwereld’ zijn geweest en onder meer geld van een XTC-bende en John Mieremet hebben belegd in onroerend goed. Dat werd hem vermoedelijk fataal. Wijsmuller op z’n beurt werd verdacht van het financieren van hasjtransporten en de import van valse merkkleding. O ja, en er was sprake van belastingfraude toen Wijsmuller een aantal Febo’s in de hoofdstad runde.
• Beiden – een derde overeenkomst – wisten opmerkelijk genoeg telkens de dans te ontspringen, ofschoon Endstra wel eens een schikking met het Openbaar Ministerie had getroffen. Volgens advocaten van de groep-Holleeder blijft Wijsmuller, ondanks dat er steeds meer bewijs opduikt over zijn eigen bedenkelijke rol, buiten schot omdat dit nu eenmaal niet past bij het beeld van slachtoffer dat justitie graag van hem schetst.
• Ten vierde lijken zowel Endstra als Wijsmuller thrillseekers te zijn geweest. Wie de kennissenkring van ‘Tarzan’ onder de loep neemt, ziet een indrukwekkend aantal boeven, freefighters, incasso-boys en andere zware jongens aan zich voorbij trekken.
• Ten vijfde had zowel John als Wim een passie voor vrouwelijk schoon en regen zij de ene vriendin aan de andere, waarbij Tarzans voorkeur uitgaat, zo vertellen vrienden, naar ‘Cup F en liefst groter’.
• Ten zesde zijn beiden door een mix van al deze factoren in het nauw gedreven. Net als Endstra in de laatste jaren van zijn leven maakt ook Wijsmuller tegenwoordig een ‘opgejaagde indruk’.

Tenslotte zouden ze alletwee zijn afgeperst door Willem Holleeder. In het geval van Wijsmuller is het bewijs daarvoor overigens flinterdun. Verschillen zijn er natuurlijk ook. Het belangrijkste: John Wijsmuller is springlevend, Willem Endstra werd in 2004 voor zijn kantoor op de Apollolaan geliquideerd.