Op de goed gedocumenteerde website NWO houdt mr. drs. Bou (Boudine Berkenbosch) de berichtgeving rond topambtenaar Joris D. nauwgezet bij. Ze doet dat op een feitelijke, nauwgezette en smaakvolle manier – hetgeen je niet van alle internetoprispingen over de in opspraak geraakte secretaris-generaal kunt zeggen.

In de laatste aflevering van haar reeks Baybasin haalt ze Demmink uit de doofpot verwondert Bou zich erover dat in het interview met Adèle van der Plas dat deze week in Revu verscheen, de topambtenaar met Joris D. wordt aangeduid. “Door Demmink Joris D. te noemen, behandelt Stan de Jong hem als alle andere criminelen, die door de media slechts met een hoofdletter worden aangeduid. Ik ben geen journalist, dit leidt bij mij dus tot vragen. Want waarom maakte zelfs het Juridisch Dagblad onlangs deze uitzondering? En moet ik me als blogger nu ook houden aan de journalistieke gedragscode om onze verdachte SG voortaan aan te duiden met Joris D.?”, schrijft zij.

Welnu, hier heeft mr. drs. Bou een punt. Persoonlijk ben ik tegen het gebruik van initialen, een oerhollands fenomeen vergelijkbaar met klompendansen. In de kern ligt de zaak simpel. Iemand heet niet Stan de J. of Mink K. of Dino S., maar Stan de Jong, Mink Kok en Dino Soerel – dat zijn de feiten, en de journalistiek is er om feiten weer te geven. Als Pietje Puk door het Openbaar Ministerie verdacht wordt van een strafbaar feit heet hij toch niet ineens Pietje P.? Wij schrijven toch niet dat Pietje het gedaan heeft? Wanneer blijkt dat het OM geheel ten onrechte Pietje heeft opgepakt, dan zullen wij dat weer opschrijven. Pietje Puk onschuldig! Dat het OM dan een forse schadevergoeding moet betalen, is niet onze zaak. Hadden ze hun onderzoek maar beter moeten doen.

In dit licht bezien is het interessant te weten dat het vermelden van initialen van verdachten is gebaseerd op een vrijwillige afspraak tussen OM en oude media. Je zou kunnen zeggen: een vorm van (zelf)censuur. Met bezorgdheid over de privacy heeft dat natuurlijk allemaal niets van doen. De overheid is helemaal niet in onze privacy geinteresseerd. We zijn het meest getapte land ter wereld, achter elke boom zit een geheim agent.

Met de opkomst van internet is het gebruik van initialen helemaal achterhaald, al is het maar omdat buitenlandse media aan dit geheimhoudingscircus niet meedoen en je met een beetje slim googelen de achternaam vaak wel kunt achterhalen. De media zijn daarnaast hopeloos inconsequent, zo geldt het niet voor meer of minder bekende mensen (Ruud Lubbers, Karl Noten) of verdachten in buitenlandse rechtszaken (Marc Dutroux). En Willem Holleeder heeft kennelijk helemaal nergens recht op in dit land.

Maar goed, dat is mijn persoonlijke mening, mijn werkgever Nieuwe Revu denkt hier anders over. En het moet gezegd: als je voor de rechter komt met een ‘defamerend’ verhaal, zal het vermelden van de volledige identiteit een rol spelen bij de beoordeling of de publicatie onrechtmatig is. Daarbij worden vermoedelijk zwaardere eisen gesteld aan papieren media dan aan weblogs.

Joris D. is dan wel geen verdachte in formele zin, hij wordt beschuldigd van pedofiele activiteiten en zelfs van het lidmaatschap van een criminele organisatie, en wel door een gerespecteerd advocatenduo. Er is aangifte gedaan, een onderzoek door de Rijksrecherche gestart (of beter gezegd: dat is nagelaten, maar goed.). Nu heeft dat (formeel) weer niets opgeleverd, en daarmee zou onze Joris weer gewoon Joris Demmink kunnen gaan heten, maar wat als er straks nieuwe feiten opduiken, moet hij dan opnieuw in Joris D. worden getransformeerd? En stel, er volgt een rechtszaak en Joris D. wordt in hoger beroep veroordeeld – dan is het volgens de huidige journalistieke mores weer Joris Demmink. Kortom, het is een soepzootje.

Omdat ik werknemer van Revu ben, voel ik mij niettemin verplicht ook op mijn weblog enige terughoudendheid in acht te nemen, hoewel ik mij ooit plechtig had voorgenomen niet meer aan deze idioterie mee te doen. In november 2004, vlak na de moord op Van Gogh, schreef ik vanuit Sevilla een weblog over Mohammed Bouyeri, die toen nog in de meeste Nederlandse media (Elsevier maakte voor dit geval een uitzondering) werd aangeduid als Mohammed B. Ik heb het hier nog eens in een apart documentje gezet.

Naar ik meen het Dagblad van het Noorden is ooit begonnen de namen van verdachten volledig te vermelden, hoewel ik niet weet of de krant dit beleid heeft doorgezet. Bij deze doe ik een oproep aan al mijn collega-journalisten en hun uitgevers: laten we dat voorbeeld volgen en eindelijk eens met deze achterhaalde onzin ophouden. Bijkomend voordeel: de artikelen over misdaad worden er een stuk leesbaarder door!