Morgen vindt de rechtszaak plaats tegen het Tilburgse gemeenteraadslid Hans Smolders. Hij wordt ervan verdacht vertrouwelijke stukken te hebben gelekt uit het zogenaamde presidium, het overleg tussen burgemeester cq PvdA-dinosauriër Ruud Vreeman en de Tilburgse fractievoorzitters. Nu ja, ervan verdacht… het staat eigenlijk wel vast dat Smolders, beter bekend als de ‘chauffeur van Fortuyn’, de documenten naar buiten heeft gebracht. Alleen had hij daar vermoedelijk goede redenen voor.

De zaak-Smolders, zoals we het maar even zullen noemen, wordt door de landelijke media gecovered als een amusante dorpsrel, een lokale soap. Maar dat is ten onrechte. Het staat symbool voor veel wat er mis is in bestuurlijk en politiek Nederland.

Het draait om twee kwesties. Ten eerste de wachtgeldregeling aan uitgerangeerde Tilburgse politici (uiteraard overwegend uit de gevestigde politieke partijen) van 65 jaar of ouder. Het staat onomstotelijk vast dat de gemeente Tilburg daarmee buiten zijn boekje is gegaan; het is namelijk onwettig. Vreeman en consorten trachtten niettemin in hun geheime overlegjes de regeling door te laten gaan. Inhoudelijk heeft Smolders hier gewoon een punt. De tweede kwestie betreft een Tilburgse horeca-ondernemer die volgens Smolders zwart is gemaakt door het college van B&W. Een kwestie die voor mij wat lastiger is te doorgronden.

In beide kwesties heeft Smolders vertrouwelijke stukken gelekt. Smolders werd daarop met veel vertoon van macht in de kraag gevat, omdat hij zich schuldig zou hebben gemaakt aan ‘schending van het ambtsgeheim’. Volgens Smolders wordt er echter te pas en te onpas in het presidium ‘geheim’ overlegd, waardoor van democratische controle geen sprake meer is.

Welnu, mijn sympathie in deze zaak gaat uit naar Smolders. Je ziet het ook op landelijk niveau, in de commissie-Stiekem bijvoorbeeld, dat zaken onder het mom van ‘privacy’ of ‘gevoelige informatie’ vertrouwelijk tussen bestuurders en volksvertegenwoordigers worden besproken. Het is een listige manier om die volksvertegenwoordigers te gijzelen. Eenmaal op de hoogte van de geheime informatie kunnen ze er vervolgens niets meer mee doen. Om die reden heeft GroenLinks in het verleden altijd geweigerd in de commissie-Stiekem zitting te nemen. Een standpunt dat men enkele jaren geleden heeft verlaten.

Op het gebied van supergeheime informatie over moslimterroristen kan men zich nog iets voorstellen bij vertrouwelijk overleg, maar als het gaat om uitkeringen aan bejaarde politici of gedoe rond horeca-ondernemers is dat onzin. In die gevallen wordt gewoon misbruik gemaakt van dit instrument om zaken buiten het zicht van de volksvertegenwoordiging (en niet te vergeten de pers!) te bedisselen. De affaire in Tilburg doet het ergste vermoeden over hoe het er in andere Nederlandse gemeenten op dit punt aan toegaat.

Dus zeg ik: zet hem op Smolders!