Wie loog er over Fitna?
Dat Balkenende onwaarheid sprak toen hij begin maart dit jaar zei dat de inhoud van de film niet bekend was bij het kabinet (zie mijn vorige stukje) beantwoordt nog niet de vraag die bleef hangen na het Kamerdebat: heeft Wilders zelf over de inhoud van de film gesproken of kwam die informatie uit andere bronnen? Bijvoorbeeld uit de AIVD, die immers data- en telefoonverkeer van Wilders onderschept, al is het maar vanwege diens eigen veiligheid.
De beste analyse stond afgelopen week in De Pers. Daarbij gaat het met name om het verslag dat werd gemaakt van het gesprek dat Wilders voerde met Tjibbe Joustra, de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding (NCTb). Hierin werd gedetailleerd beschreven hoe de film eruit zou komen te zien. Zeker is dat dit gesprek onder vier ogen werd gevoerd, er was geen notulist bij aanwezig. ‘Joustra liet vlak na het debat uitdrukkelijk de mogelijkheid open dat voor het document meerdere bronnen zijn gebruikt’, schrijft De Pers. ‘Let op. Ik heb een ambtenaar een analyse laten maken en daarin is ook meegenomen wat ik heb verteld aan die ambtenaar over het gesprek’, zei hij tegen deze krant. Op de vraag ‘Heeft Wilders het in dat gesprek ook gehad over het verbranden van de Koran?’ antwoordde hij: ‘Dat is wel genoemd in dat gesprek.’
‘Maar door wie? Door Wilders zelf? Of heeft Joustra ernaar gevraagd? En als dat laatste is gebeurd, hoe heeft Wilders dan gereageerd? Door te knikken? Of door niks te zeggen of te gebaren?’, schrijft De Pers.
Voor het tweede document (verslag van het gesprek met de ministers Hirsch Ballin en Ter Horst) geldt een soortgelijk probleem. Volgens de aantekeningen geeft Wilders op een vraag van Hirsch Ballin ‘een nadere toelichting op de beoogde opbouw van de film en de beelden die daarin mogelijk worden getoond’, maar de inhoud van die toelichting wordt niet beschreven. De Pers schrijft: ‘Hirsch Ballin had veel twijfel kunnen wegnemen door expliciet te zeggen dat Wilders zelf over de inhoud van de slotpassage had verteld. Maar dat deed hij niet, ook niet toen SP-leider Marijnissen en SGP-voorman Van der Vlies daarnaar vroegen.’
Mijn voorlopige conclusie is de volgende: de zogenaamde gespreksverslagen zijn in werkelijkheid analyses waarbij (ook) gebruik is gemaakt van informatie die via andere wegen bekend was geworden. De ambtenaren die de documenten hebben opgesteld hoeven dan ook helemaal geen valsheid in geschrifte te hebben gepleegd, want de teksten zijn zo cryptisch dat je er niet uit kunt opmaken wat Wilders dan over de film heeft gezegd.
Dat Wilders niet inhoudelijk over Fitna heeft gesproken past in de lijn der logica. Hij wilde immers niet dat de inhoud van de film bekend werd, omdat hij bang was dat er vooraf een verbod zou komen.
De weigering van de ministers om op concrete vragen in te gaan, maar slechts te verwijzen naar de ‘kloppende’ gespreksverslagen, biedt hun de kans om niet keihard te liegen, maar toch Wilders als leugenaar weg te zetten. Kortom, Balkenende en zijn crew draaien om de waarheid heen en hebben dus de schijn tegen.
Max Pam had ook een paar rake opmerkingen. “Liegen in staatbelang”, dat is een fenomeen waarmee liegende bewindslieden hun immorele gedrag vaak legitimeren.
Zelf vind ik dit dossier de ultieme déconfiture van de VVD/ Rutte. Gisteren schreeuwde hij bijna, de blik vól in de camera, dat het kabinet de waarheid spreekt. De arme drommel laat zich volledig meesleuren op het ongewisse pad dat Balkenende en Ter Horst inslaan. Tragisch en bovendien vermoed de onbevooroordeelde observator daardoor dat er inderdaad afspraken gemaakt zijn tussen een aantal fracties. Ik sluit niet uit dat een aantal nieuwsredacties ook accoord zijn gegaan met het liegen in staatsbelang. “De democratie staat op het spel!”, hoor je ze tussen de regels door smeken. Maar inderdaad, Stan. Het politiek establishment heeft de schijn tegen, gezien de feiten.