‘Cliënt was, zoals hem later uit het dossier is gebleken, het varken dat door alle leden van de groep kon worden gebruikt. Het woord varken heeft in de Italiaanse taal de allerlaagste betekenis, het kan worden opgevat als iemand zonder waarde. Dat cliënt in de ogen van Cerfeda c.s. een persoon was zonder waarde siert hem slechts, met een persoon zonder waarde maak je geen afspraken, een varken betrek je niet in ingewikkelde gewelddadige plannen. Een varken gebruik en misbruik je slechts.’

Aldus advocaat Geertjan van Oosten in zijn pleidooi voor het gerechtshof Arnhem op 23 april jl. De cliënt is Aldo G., die eerder door de rechtbank tot een levenslange gevangenisstraf was veroordeeld voor de zogenaamde A12 moorden. Twee Brazilianen werden langs de snelweg vermoord in een ripdeal. De opdrachtgever was Filippo Cerfeda, leider van de maffiaorganisatie Sacra Corona Unita. Volgens Cerfeda, die inmiddels kroongetuige (pentito) van de Italiaanse overheid is, was de Amstelveense restauranthouder Aldo G. betrokken bij het plan. G. ontkende, werd vooral op de verklaringen van Cerfeda (en telefoongesprekken) door de Utrechtse rechtbank veroordeeld. Maar bij het hof Arnhem sloeg het pleidooi van Van Oosten kennelijk aan, want daar werd hij vrijgesproken voor de moord (maar wel veroordeeld wegens drugshandel).

Mag je een kennelijk foute uitspraak van een rechter in eerste aanleg een dwaling noemen? In theorie natuurlijk niet, maar toch zal het je maar gebeuren. Zoveel meer feiten kwamen er nu ook weer niet naar boven bij het hof (hoewel ik de details nog moet bestuderen) en je huivert bij de gedachte dat het precies andersom zou zijn gegaan: drie rechters die eerst vrijspreken, en daarna drie hogere rechters die levenslang straffen.

De zaak van Aldo G. vertoont enige overeenkomsten met de Nomads-zaak. Ook zo’n zaak met hele zware jongens. De Limburgse Hells Angels waren door de rechtbank veroordeeld (niet tot levenslang) maar het vonnis steunde op te weinig bewijs en werd door het hof van tafel geveegd. Ik heb het gevoel dat de vijf gerechtshoven in Nederland buitengewoon alert zijn geworden dat ze niet – over een paar jaar – worden geconfronteerd met het feit dat ze onschuldigen jarenlang de bak insturen. Soms bekruipt me zelfs wel eens de gedachte dat rechtbanken denken: ach, de raadsheren van het hof zoeken het straks hopelijk wel goed uit.

Een ontwikkeling die volgens mij alles te maken heeft met de aandacht die er de laatste jaren voor rechterlijke dwalingen bestaat. Een bewustwording waar met name de media (in elk geval sommige media) en burgers (badinerend ook wel burgeropspoorders genoemd) verantwoordelijk voor zijn. We (ik reken mijzelf tot de eerste niet de tweede categorie) kunnen daar dus best tevreden over zijn. Hoewel je er ook anders over kunt denken.

Gisteren was ik in De Balie voor een mediadebat over het O.M. en de pers en hoe die met elkaar verkeren. Na afloop dronk ik met een vriend nog een glaasje en legde hem mijn bespiegelingen voor. ‘Hmpff…’, verzuchtte hij. ‘Dat betekent dus dat er veel meer tuig weer op straat komt omdat rechters niet meer durven veroordelen.’ Tsja, zo zou je het natuurlijk ook kunnen bekijken…

Een achtergrondverhaal over Cerfeda, de Sacra Corona Unita en Aldo G. vindt u hier.