Wat te doen met falende rechters?
‘Bestraf falende rechters!’ Zo kopten de GPD-bladen maandag. Welaan, the times they are a changing. Ik kan me herinneren dat als je nog maar vijf, zes jaar geleden sprak of schreef over blunderende, corrupte, slapende, dementerende, politiek bevooroordeelde, incapabele rechters, de meeste mensen je aankeken met holle schelvisogen. Waar had die man het over? Wij leefden immers in Nederland en daar was alles perfect. Jaah.. in de VS of Italie, daar had je wantoestanden zeg, daar las je wel eens over in een Nederlandse krant en daar mochten we ons dan ook graag meesmuilend over verwonderen. Maar hier…?
Inmiddels is het een thema dat niet alleen bij mij en veel lezers van dit blog (kom er maar in, Karel de Werd!) leeft, maar bij vrij grote groepen binnen de samenleving. De redenen zijn heel divers. Sommigen onder u vinden rechters te slap, te soft en te wereldvreemd. Ofwel: te links. Anderen zijn bezorgd over rechterlijke dwalingen, fouten die er worden gemaakt. Persoonlijk vind ik beide het geval. Er moet een betere afspiegeling van de bevolking binnen de rechterlijke macht komen, ook naar politieke kleur. Het moet maar eens stoppen met idiote taakstraffen voor zedendelicten en geweldsdelicten. En dat hele TBS is een onding, gebaseerd op de valse veronderstelling dat psychopathische criminelen kunnen genezen. Kortom, we moeten af van de malle jaren zeventig-dogma’s.
Tegelijkertijd vind ik dat er zorgvuldiger moet worden gekeken naar de bewijsvoering, er een betere scholing moet komen van rechters op wetenschapsfilosofisch terrein, statistiek e.d. Het zou verstandig zijn de zittende magistraten organisatorisch los te koppelen van de staande magistraten ofwel de officieren van justitie. Die verklinking schept soms niet ten onrechte het beeld bij verdachten dat aanklagers en rechtsprekers onder een hoedje spelen. Lees bijvoorbeeld het onthullende (praktijk-)relaas van een raadsheer die trouwens bij hoge uitzondering wel werd ontslagen.
Rechters worden voor hun leven benoemd. Het gebeurt vrijwel nooit dat een rechter bij de Hoge Raad voor ontslag wordt voorgedragen. Als er al eens een rechter de laan wordt uitgestuurd, gebeurt dat achter de schermen, vertrekt hij met stille trom. Het zijn nu eenmaal rechters die (andere) rechters controleren. Ik vind dat aantoonbaar corrupte of veelvuldig falende rechters moeten worden ontslagen, maar ik ben – het zal u van mij wellicht verbazen – geen voorstander van het te snel hanteren van dit paardenmiddel.
De laatste weken kijk ik veel naar de serie Aircrash Investigation op National Geographic. In een aflevering was er een op zich integere maar onervaren luchtverkeersleider die bij een vliegtuigramp een cruciale fout had gemaakt. Ik meen dat het in Brazilie was. De regering besloot daarop werknemers bij de luchtverkeersleiding die fouten maakten strafrechtelijk te gaan vervolgen. Een rampzalige – excusez le mot -beslissing, zo bleek al snel. Bang voor hun hachie durfde het grondpersoneel niet meer open en eerlijk te verklaren wat ze precies, van minuut tot minuut (verkeerd) hadden gedaan. Zo kon er ook geen lering worden getrokken uit de gemaakte fouten.
Rechters zijn net mensen. Fouten maken is menselijk. Het gaat erom een systeem te ontwikkelen waarin die fouten zo goed mogelijk worden hersteld. Dat kan niet anders dan door buitenstaanders, door niet-rechters bij de controle te betrekken. Ontslag of dreiging met ontslag lijkt effectief, maar is het niet. Corrupte en aantoonbaar incompetente rechters daargelaten. Want die bestaan ook. Zelfs in Nederland…

Dat de meeste rechters links zijn, moge duidelijk zijn. Maar deze uitspraak (welliswaar niet in Nederland) laat zien hoe de Europese rechtstaat ‘functioneert’.
http://www.nu.nl/news/1686910/122/rss/Schot_krijgt_pubverbod_na_moord_op_echtgenote.html