Een grote familie
U zult mij niet horen verkondigen dat je in geen geval gestolen documenten mag openbaren. Een beetje onderzoeksjournalist draait daar z’n hand niet voor om. Maar we mogen toch wel stellen dat er iets meer aan de hand was in de jaren tachtig. Journalisten, politici, actievoerders, het liep allemaal door elkaar heen. Welbeschouwd was het een grote zichzelf bestuivende en bevlekkende bende. Journalisten braken nog net niet zelf in – als ik redacteuren van blaadjes als Bluf! even buiten beschouwing laat – maar op de uitkijk staan of aanzetten geven tot, het was allemaal geen probleem…
Wanneer justitie (of de BVD) vervolgens probeerde greep op de terroristen te krijgen, waren diezelfde journalisten er als de kippen bij om stukken te schrijven dat het een grote schande was voor de rechtsstaat en desnoods openbaarden ze de namen van politieagenten en infiltranten. Politici van PSP of CPN beklommen daarop met bezorgde gezichtjes in de Tweede Kamer het spreekgestoelte en riepen de minister ter verantwoording, waarna de linkse parlementaire pers… enfin, you catch my drift. Alles, dat spreekt, voor het goede doel. In de jaren negentig deed het fenomeen zich trouwens ook nog in vrij hevige mate voor.
Zo kwam ik gisteren dit alleraardigste stukje civil journalism uit de Groene Amsterdammer tegen. Uit 1996. Het is een interview met – onder anderen – Wijnand Duyvendak naar aanleiding van een, uiteraard walgelijke, publicatie in De Telegraaf over Milieudefensie (‘een in alle openheid en geweldloosheid opererende organisatie’) in zijn algemeenheid en Wijnand (met stip in de RaRa Top 40) Duyvendak in het bijzonder. Groene-journalist Joeri Boom laat er geen twijfel over bestaan wie er in zijn ogen de goodguys (Duyvendak cs.) en de bad guys (Telegraafjournalist en BVD cs) zijn.
Maar ach, wat wil je ook… Joeri’s collega-redacteur Mirjam de Rijk zat naast hem aan het bureau en dicteerde ongetwijfeld dat het een lieve lust was. De jaren tachtig? Een soort All in the family. Maar dan zonder Archie Bunker. Die zat bij De Telegraaf.

Kijk, het is altijd aardig waar te nemen dat de schoonwassing van verdachte personages door de tijd en de feiten achterhaald wordt. Duyvendak, die geen liefhebber is van bivakmutsen, moet naar ik dan mag aannemen bij de inbraak in Economische Zaken kennelijk slechts de hand voor het gelaat gehouden hebben om eventuele herkenning te vermijden.
Dat er weer eens een meneer de professor van stal gehaald wordt om het geheel als propaganda af te doen, maakt van alle onderzoeksjournalistiek die bij links niet goed ligt, propaganda. Maar ja, rechts schopt die bal met net zo gemak richting links speelveld. En daar is vast ook wel een professor voor te porren.