Herdenk niet alle slachtoffers oorlogsgeweld
Als ik me niet vergis is het alweer jaren zo, maar elke keer blijf ik me erover verbazen: het nieuwe concept van het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Die vermelden steevast dat wij op 4 mei om 20.00u ’s avonds gedurende twee minuten niet meer de slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog herdenken, maar ‘alle slachtoffers herdenken die sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in oorlogssituaties zijn omgekomen.’ De dodenherdenking wordt hiermee niet meer expliciet gekoppeld aan de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog en dat is onzinnig en gevaarlijk.
Het is onzinnig omdat het veralgemeniseren van de herdenking ertoe leidt dat we eigenlijk niets meer herdenken. Als de koppeling met de genocide uit de Tweede Wereldoorlog verdwijnt, leeft de herdenking binnen een paar jaar totaal niet meer en verwordt het tot een algemene plichtpleging. Bovendien wil ik op 4 mei helemaal niet alle slachtoffers van oorlogsgeweld herdenken. Met alle respect, maar veel oorlogen halen het qua gruwelijkheid niet bij de Tweede Wereldoorlog. Het kwaad van het nazisme is met bijna niets te vergelijken. En moeten we ook onze vijanden herdenken? Zij zijn namelijk ook oorlogsslachtoffers. Maar ik heb toch weinig trek in het herdenken van Vietcongstrijders of Taliban.
Gevaarlijk is het veralgemeniseren omdat de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog ermee volledig vervaagt. Er zijn al steeds minder mensen die deze oorlog hebben meegemaakt en als we hem dan ook niet meer expliciet herdenken, gaan we de verschrikkingen van deze oorlog snel vergeten. Dat mag niet gebeuren. Het is nu al schokkend om te merken hoe weinig jongere generaties van geschiedenis weten. De jaarlijkse herdenking en festiviteiten op 4 en 5 mei herinneren ook hen aan een van de zwartste periodes uit onze geschiedenis. Bovendien zorgt de koppeling van 4 mei aan de holocaust ervoor dat ook islamitische immigranten zich beseffen wat een leed de joden tussen 1940 en 1945 is aangedaan. Dat lijkt tegenwoordig, met een weer steeds sterker wordend antisemitisme, geen overbodige luxe.
Ik denk vanavond om 20.00 uur aan de slachtoffers van het naziregime ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. Aan de miljoenen vermoorde joden, die naar de slachtbank werden geleid omdat ze van joodse afkomst waren. En aan de omgebrachte homoseksuelen, communisten en zigeuners. Het is van het allergrootste belang dat wij elk jaar herinnerd blijven worden aan de gruwelen van de Tweede Wereldoorlog. Opdat zoiets nooit weer kan gebeuren.

Juist!