Herdenk niet alle slachtoffers oorlogsgeweld


comite4en5meiAls ik me niet vergis is het alweer jaren zo, maar elke keer blijf ik me erover verbazen: het nieuwe concept van het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Die vermelden steevast dat wij op 4 mei om 20.00u ’s avonds gedurende twee minuten niet meer de slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog herdenken, maar ‘alle slachtoffers herdenken die sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in oorlogssituaties zijn omgekomen.’ De dodenherdenking wordt hiermee niet meer expliciet gekoppeld aan de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog en dat is onzinnig en gevaarlijk.

Het is onzinnig omdat het veralgemeniseren van de herdenking ertoe leidt dat we eigenlijk niets meer herdenken. Als de koppeling met de genocide uit de Tweede Wereldoorlog verdwijnt, leeft de herdenking binnen een paar jaar totaal niet meer en verwordt het tot een algemene plichtpleging. Bovendien wil ik op 4 mei helemaal niet alle slachtoffers van oorlogsgeweld herdenken. Met alle respect, maar veel oorlogen halen het qua gruwelijkheid niet bij de Tweede Wereldoorlog. Het kwaad van het nazisme is met bijna niets te vergelijken. En moeten we ook onze vijanden herdenken? Zij zijn namelijk ook oorlogsslachtoffers. Maar ik heb toch weinig trek in het herdenken van Vietcongstrijders of Taliban.

Gevaarlijk is het veralgemeniseren omdat de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog ermee volledig vervaagt. Er zijn al steeds minder mensen die deze oorlog hebben meegemaakt en als we hem dan ook niet meer expliciet herdenken, gaan we de verschrikkingen van deze oorlog snel vergeten. Dat mag niet gebeuren. Het is nu al schokkend om te merken hoe weinig jongere generaties van geschiedenis weten. De jaarlijkse herdenking en festiviteiten op 4 en 5 mei herinneren ook hen aan een van de zwartste periodes uit onze geschiedenis. Bovendien zorgt de koppeling van 4 mei aan de holocaust ervoor dat ook islamitische immigranten zich beseffen wat een leed de joden tussen 1940 en 1945 is aangedaan. Dat lijkt tegenwoordig, met een weer steeds sterker wordend antisemitisme, geen overbodige luxe.

Ik denk vanavond om 20.00 uur aan de slachtoffers van het naziregime ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. Aan de miljoenen vermoorde joden, die naar de slachtbank werden geleid omdat ze van joodse afkomst waren. En aan de omgebrachte homoseksuelen, communisten en zigeuners. Het is van het allergrootste belang dat wij elk jaar herinnerd blijven worden aan de gruwelen van de Tweede Wereldoorlog. Opdat zoiets nooit weer kan gebeuren.

Informatie over dit artikel:

(Geef commentaar, kijk wat andere hebben geschreven of plaats een link op je eigen weblog!)


Vorige en volgende artikelen
Goede boeken over WOII
Overdreven angst voor een pandemie

Categorieën


Reacties

Juist!

100% mee eens!
Alles wordt gekaapt en gestolen, zelfs deze kostbare herdenking, door policorre prietpraters. Weg met dit Nationaal Comité 4 en 5 mei.

Het kwaad van het nazisme, of beter gezegd; het socialisme, is wel degelijk te vergelijken, en wel met dat van andere linkse totalitaire ideologieën. Laten we vooral niet vergeten dat in de kampen van Stalin en Mao vele malen meer mensen vermoord zijn dan in die van Hitler. Hitler was gruwelijk maar staat wat gruwelijkheid betreft helaas niet op eenzame hoogte.
Overigens, heb ik het goed, dan moest Stalin er alles aan doen om te voorkomen dat het door hem onderdrukte volk erachter kwam hoe Hitler met de joden om ging, gewoon omdat ‘zijn volk’ anders graag zou hebben meegedaan.

En wie ik gedenk vandaag behalve de slchtoffers? Toch eigenlijk vooral de bevrijders, de jonge amerikanen, canadezen, australiërs, polen en noem maar op, die hun leven voor mijn vrijheid hebben gegeven. Als ik daar aan denk of op de landingsstranden in Normandië sta, dan voel ik niet alleen iedere keer weer een brok in de keel maar ook een diepe, diepe dankbaarheid.

En aangaande het hernieuwd antisemitisme? Ik denk niet dat het antisemieten minder antisemitisch maakt als ze horen hoe de joden werden uitgemoord door Hitler, ik vermoed dat die politiek bij hen eerder op instemming dan afkeuring zal stuiten.

Overigens, het antisemitisme noch van oude noch van nieuwe Nederlanders is nieuw, het is al 2000 jaar (en bij de nieuwe Nederlanders ca 1400 jaar) oud.

Waakt tegen totalitaire ideologieën, dat is de les die ik uit de ellende van WOII heb getrokken. Of anderen die les ook trekken waag ik -gezien het altijd weer oplaaiend enthousiasme voor vergroting van de staatsmacht en dergelijke ideoplogiëen- te betwijfelen.

En was het niet de onvolprezen Churchill die waarcshuwde dat het nieuwe fascisme niet op laarzen maar op kousenvoetenzou komen. Het is betreurenswaardig hoe ver we wat dat betreft in Nederland (het land van de volledige staatscontrole, van het verbod en gebod, van moreel zedengepreek van zelfverklaarde elites etc.etc.etc.) al zijn gekomen.

Vrijheid, ik gedenk en herdenk de vrijheid, want in de huidige tijd merk ik er steeds minder van, dat we een vrij land zijn.

Zeer goed beschreven. Ook ik ben tegen geschiedvervalsing c.q. verdwazing door de politike correcte linkse commitee’s die elke gelegenheid aangrijpen om de zo verfoeilijke islam bij de dodenherdenking/bevrijding te betrekken.

Om twee redenen ben ik tegen de herdenking te Amsterdam:
1) Het houdt nationalisme in stand bij een generatie die niets met de 2e WO van doen heeft gehad. Laat hen onbevangen met elkaar werken voor een betere toekomst.
2) Omdat naar mijn mening niet de juiste mensen in Amsterdam voorgaan.De Waalsdorpervlakte is voor de herdenkers een goed alternatief.

Laat Nederland lekker de spiraal volgen van Sportclub Feyenoord. Eerst helemaal de bodem raken voordat er weer iets te bouwen valt.

hjvonk, waarom houdt de dodenherdenking nationalisme in stand en wat is daar überhaupt mis mee? Juist door ons de WO II te blijven herinneren is er een basis voor vreedzaam samenleven!

“Het is onzinnig omdat het veralgemeniseren van de herdenking ertoe leidt dat we eigenlijk niets meer herdenken.”

Je herdenkt de doden Pim, niet een specifieke oorlog. De dodenherdenking is dan wel opgericht ‘naar aanleiding van’ WOII, maar inmiddels is Nederland al in diverse andere oorlogen terecht gekomen. Voor Nederland nog altijd niet net zo of zelfs verschrikkelijker dan WOII, maar het lijkt mij niet verkeerd om op 4 mei ook de recente Nederlandse Afghanistandoden te herdenken.

Ik denk vanavond in eerste instantie aan de slachtoffers uit WOII. Edoch, mijn gedachten zullen toch ook gaan naar de Nederlandse slachtoffers uit recentere oorlogen.

Overigens denk ik niet dat de meerderheid van onze islamitische medemens ook maar een greintje geeft om wat er is gebeurd in WOII. En de jongere generaties moeten al op de basisschool meekrijgen wat er in WOII gebeurd is en waarom.

Tot slot: “En moeten we ook onze vijanden herdenken? Zij zijn namelijk ook oorlogsslachtoffers. Maar ik heb toch weinig trek in het herdenken van Vietcongstrijders of Taliban.”

Waarom zou je je vijanden herdenken? Ik neem aan dat je vanavond toch ook niet denkt aan de gesneuvelde Duitsers?

Tjeerd, ik vind het geen probleem om onze jongens die in Afghanistan zijn gesneuveld ook te herdenken, maar dat neemt niet weg dat ik vind dat deze herdenking er in de eerste plaats is voor de slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog.

“En de jongere generaties moeten al op de basisschool meekrijgen wat er in WOII gebeurd is en waarom.”
Op islamitische scholen wordt er niets over onderwezen en ook op openbare scholen met veel moslimkinderen durven docenten de holocaust niet meer te behandelen. Zo ver is het al in dit land.

“Waarom zou je je vijanden herdenken? Ik neem aan dat je vanavond toch ook niet denkt aan de gesneuvelde Duitsers?”
Doordat het comité zegt dat wij vanavond alle slachtoffers van oorlogsgeweld herdenken, lijkt het alsof ik ook de slachtoffers van de tegenpartij moet herdenken. Daar pas ik voor.

Het is overduidelijk dat hjvonk geen flauw benul heeft waar het om gaat
Waarom zou een geboren Amsterdammer naar de Waalsdorpervlakte gaan ?
Waar komt die arrogantie vandaan om dat een “goed alternatief”te noemen ?

@hjvonk,4

Amsterdam is onze hoofdstad(nationaal monument op de Dam).
Het lijkt me dan logisch ,dat de herdenking daar plaats vindt.
Wat betreft de Waalsdorpervlakte moet ik toegeven dat de stille herdenking heel indrukwekkend is en mij meer aanspreekt.
Maar ik ben misschien niet objectief want afkomstig uit Den Haag ,niet eens zo ver van de genoemde vlakte ,die ik meermaals op Bevrijdingsdag,bezocht heb.

Verder eens met Pim!

Daar pas ik ook voor, voor mij is het een Nederlandse herdenking, dus voor de Nederlandse slachtoffers en specifiek voor de gesneuvelden die ons hachje kwamen redden. Maar zo zal ieder zijn eigen idee hebben van herdenken, er zullen vast ook mensen op de Dam staan die even denken aan de burgerslachtoffers in Dresden.

Em het onderwijs. tja … *slaakt diepe zucht …*

Vaak zitten er ook allerlei politiek corecte motieven achter om maar iedereen (expliciet) te herdenken. Jet Bussemaker wilde toch heel nadrukkelijk en zichtbaar herdenken dat er ook anderhalve Marokkaanse soldaat was gesneuveld in WOII, is het niet?

Ach Pim, het is toch ook al zo dat de Liberators zo’n beetje naar de achtergrond zijn verdrongen, de Holocaust praktisch (uit gevoeligheid) niet meer onderwezen wordt en dat Nederlandse (sic) politici subsidie aanvragen voor de organisatoren van een nieuwe Holocaust….

(Marcouch, € 150.000 voor zijn favoriete intellectuele haatleidsman!)
http://www.youtube.com/watch?v=HStliOnVl6Q&eurl=http%3A%2F%2Fwww%2Ehetvrijevolk%2Ecom%2F%3Fpagina%3D8402&feature=player_embedded

Overigens kan ik het ene comité niet meer van het andere onderscheiden; dit wordt toch georganiseerd door Nederland Bekent Kleur…..
???

Wat ik nog wel even opmerken wil is,dat de Nederlanders die het slachtoffer zijn geworden van de “Jappen” in voormalig Ned-Indië ,de Jappenkampen, dwangarbeiders aan de Burmaspoorlijn,de Marine en de Koopvaardij ,er nogal bekaaid vanaf komen. bij de herdenking…
Het gaat niet alleen om nazislachtoffers in Europa.

ik vind ook dat 4mei voorbehouden moet zijn aan het herdenken van de gevallenen en slachtoffers van nazi-Duitsland .
wel heb ik een probleem met het ,in mijn ogen misplaatst , militaristisch vertoon . mede oorzaak van deze wereldoorlog was nml de wereldorde ingericht naar nationalistische aspiraties .

Europa heeft, over het algemeen, niets geleerd van de Tweede Wereldoorlog en de holocaust. Niet lang na die oorlog haalde Nederland immers massaal mensen naar ons land die een ideologie aanhangen die vergelijkbaar is met het nationaal-socialisme. Die totalitaire ideologie heet “islam” en bestempelt haar mannelijke aanhangers als een soort “Herrenvolk”. Tevens wordt die ideologie gekenmerkt door een gewelddadigheid, waarop zelfs Hitler en consorten jaloers waren (zij prezen de islam dan ook als “een religie voor strijders”). En de rabiate jodenhaat van de islam predikt, moge inmiddels ook bekend zijn. Een jodenhaat die bij een substantieel deel van de islamieten zelfs tot een verlangen naar een tweede holocaust leidt.

helemaal mee eens.

Vanavond herdenk ik degenen die zijn omgekomen door de terreur van de nazi’s in de oorlog en de concentratiekampen. Caroline ik ben blij dat je ook onze bevrijders noemt. Vanavond denk ik ook aan deze jongens/mannen die hun leven voor onze vrijheid hebben gegeven.

Ik vind het zo ontzettend jammer dat de herdenking op de Waalsdorpervlakte op televisie tegenwoordig altijd wordt verstoord door zo’n irritante betweterige commentaarstem . Vreselijk is dat! Ik denk dan de hele tijd: Hou toch je bek, ik wil in stilte herdenken!

Verder ben ik het helemaal met de strekking van je column eens, Pim.

Juist! 100% mee eens. Ik erger mij groen en geel aan enquêtes waar niets van klopt. In mijn hele omgeving van jongeren herdenken wij de slachtoffers uit de 2de wereldoorlog, gevallen voor VOLK en VADERLAND. Ik ben 24 en ga veel met verschillende jongeren om. Allemaal zijn wij van mening dat het gaat om onze VRIJHEID die verkregen is door deze talloze slachtoffers die gevallen zijn door de tiranie én de verlossing daarvan!

hebben marokanen nu wel of niet mee gevochten in de tweede wereldoorlog .
Wie weet hier meer van laat er dan van horen .De een zegt van wel de andere ontkent het.

@wilde

Neen de marokkanen hebben NIET als zelfstandige staat meegevochten in de 2e WO. Marokko bestond toen helemaal niet maar was een protectoraat van de fransen. Arme arabieren sloten zich voor geld aan bij het vreemdelingenlegioen het enige positieve wat op hun conto als zwarte bladzij uit die periode is opgetekend is de handschar divisie en het verkrachtingsdrama in Freudenstadt.

Ik schreef er dit bijtende artikel over : http://pineut.wordpress.com/2009/04/29/het-hoge-woord-is-er-uit-nederland-werd-bevrijd-door-marokkanen

Ook het artikel van vorig jaar staat er nog op toen Jet Bussemaker van volksongezondheid van mening was dat de rol van allochtonen in de 2e WO onderbelicht was. Bestonden er toen al allochtonen ? Ik ben er helemaal klaar mee met het constante opvoeren van de vele leugens die gretig misbruikt worden door het 4 & 5 Mei CommiThee

Vr. Gr. Pineut

@wilde
http://en.wikipedia.org/wiki/Marocchinate

Hier is uw antwoord! De bijdrage van de Marokkanen in Italië, bekend als “The Rape”.

Mevr. Bussemaker wilde ook de Turken op het schild hijsen. Blijkbaar ging dat de historici toch echt een deur te ver.

Het is nog altijd de vraag wat Hess precies bewoog naar Engeland te gaan.

Churchill was de eerste die na WO I gifgas inzette tegen burgers en strijders en wel in het huidige Irak. De RAF oefende daar naar hartelust om zo snel mogelijk een heel dorp van de kaart te kunnen vegen. En Winston zag dat het goed was. Churchill was ook vast van plan om een Duitse invasie met gifgas tegen te gaan.

En velen van officiële zijde die nu herdenken, voeren tegelijk een beleid wat voert naar omstandigheden die kunnen uitmonden in vergelijkbare omstandigheden als rond WO II. En toegegeven, ze krijgen de steun van het electoraat, dat wel mort maar in het schapenhokje toch voor het overgrote deel gewoon het vertrouwde hokje aankruist.

Overigens heeft Duns op het Vrije Volk een aardige serie over Hitler, waaruit blijkt dat de nazi’s vrij vooruitstrevend waren en hun systeem in de praktijk vrij succesvol was en dat niet alleen omdat de joden over de kling werden gejaagd.

J.J. vd Gulik schrijft:
“dat de nazi’s vrij vooruitstrevend waren en hun systeem in de praktijk vrij succesvol was en dat niet alleen omdat de joden over de kling werden gejaagd”.

Dus dat joden over de kling werden gejaagd is een voorbeeld van een succesvol systeem? En dat op 4 mei…er is nog een hoop werk te doen.

Heel fijn om dit te lezen. Ik word verdrietig van dat algemene “wij herdenken nu alle slachtoffers die ooit zijn gevallen door oorlogen”.

Ik vind dat op 4 mei de holocaust moet worden herdacht. Wat mij betreft herdenken we op 7 april slachtoffers van burgeroorlogen, op 21 november gevangenen van Goelagkampen en op 2 januari vermoorde mensen in Kongo, maar laat 4 mei 4 mei blijven.

Hoe algemener hoe minder. Hou 4 mei tot de kern.

de holocaust wordt langzaam losgeweekt van de dodenherdenking om bepaalde nieuwe Nederlanders niet tegen het hoofd te stoten.
‘t zoveelste sLinksche verraad en niets minder !

re Benschop

Bij het over de kling jagen van Joden gaat het om de daaruit verkregen pecunia ter financiering van het systeem. Dat weet je ook wel en dat geeft tegelijk aan dat er nog altijd niet echt normaal met geschiedkundige gegevens rond WO II kan worden omgegaan. En dat vormt een hinderpaal voor optimale beoordelingen.

@ wilde @ 23

Lees eens het interessante artikel “De Marokkaanse mythe” (Kees van Oosten, HP/De Tijd, 6 mei 2005), terug te vinden op: http://www.dutch.faithfreedom.org/forum/viewtopic.php?p=134360

Zie ook: http://www.go2war2.nl/nld_act_forum.asp?id=1758

Eens!

Inderdaad. Het is beetje hetzelfde als het militaire axioma: ‘hij die probeert alles te verdedigen, verdedigt niets.’

Helemaal mee eens!!

@5 hjvonk

Ik heb de nationale herdenking op de Dam altijd zo’n “hotemetooten” herdenking gevonden. De herdenking op de Waalsdorpervlakte is veel aangrijpender.

Caroline – 3 heeft het goed verwoord en ik sluit me daar graag bij aan. Waar ik dan nog wel het volgende aan toe wil voegen:

De staatsherdenking is natuurlijk zo hypocriet als de pest.

De socialisten hebben een groot aantal socialistische (dus a-sociale) maatregelen die door Hitler zijn ingevoerd na de oorlog gehandhaafd en zelfs heilig verklaard.

Dus met die afkeer van Hitler, hoewel met de mond sterk beleden en te pas en te onpas misbruikt om onwelgevallige opponenten buiten de orde te plaatsen, valt het wel mee.

Alles wat Hitler gewapenderhand trachtte te bewerkstelligen is na de oorlog door de socialisten gerealiseerd, via salami-tactieken, inclusief de EU, het Vierde Rijk, ontworpen in Duitsland tijdens de oorlog.

Dus wie wil herdenken moet dat vooral voor zichzelf doen, en zich niet laten beïnvloeden door het staatscircus zonder inhoud.

Ik herdenk op 4 mei de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog, ook zij die in Azie vielen en ook de geallieerden. Dat we nu ineens alle slachtoffers van oorlogsgeweld moeten herdenken, tja, de allochtonen niet voor het hoofd stoten hm. Meestal wordt de holocaust niet eens genoemd tijdens de dodenherdenking, dit jaar wel. Alleen misbruikte Cohen (notabene) de holocaust om zijn stokpaardje (vermeend racisme in het hedendaagse Nederland) maar weer eens te berijden. Sneu, dat de mensen die omkwamen in concentratiekampen om zo’n manier worden misbruikt. Toen ik Cohen hoorde spreken, leek het wel of René Danen van ‘Nederland bekent kleur’ aan het woord was. Helaas heeft iedereen het over de zin die Cohen uitsprak richting de koningin en hoeveel indruk dat wel niet maakte. Is het dan niemand opgevallen dat Cohen wéér de nieuwe-Nederlanders naar de mond praatte? Hier kun je zijn speech nog eens lezen: http://www.4en5mei.nl/content/274177/job_cohen_2009

Tot voor kort werden vooral de typisch joodse herdenkingen – zoals die van de Kristallnacht – gekaapt door de politiek correcten, maar nu moeten blijkbaar alle herdenkingen er aan geloven. Het viel me nog mee dat Mohammed Rabbae niet even iets mocht zeggen of een fijne krans mocht leggen. Volgend jaar misschien? De cameramensen deden trouwens hun uiterste best om de enkele allochtoon in beeld te vangen, toch zag ik maar één Marokkaan – niet dat die erbij hoeven zijn, maar de overduidelijke moeite die de cameramensen deden toch vooral hen in beeld te brengen, was opvallend. Verder vond ik dat de Indiers er maar bekaaid afkwamen.

In politiek-correct Nederland heerst nog steeds de ‘weg met ons’ mentaliteit. En dat geldt ook voor onze geschiedenis. Alles wordt gekaapt door die creeps en met een onwelriekend multikul sausje overgoten. Nederland zou eens een voorbeeld moeten nemen aan Groot Brittannië en Frankrijk waar nog altijd bijna een eeuw later de óók verschrikkelijke WO I wordt herdacht.

@boris, [37]: In Groot Brittannië wordt tegenwoordig anders ook alles met een multikul sausje overgoten. Daar wonen de meeste dhimmies van heel Europa, volgens mij.

@Pim
We zijn het niet vaak met elkaar eens, maar in de inhoud van je bovenstaande column kan ik me vinden.
In tegenstelling tot veel andere naties heeft men hier te lande ooit besloten de gevallenen de Tweede Wereldoorlog niet uniek te herdenken, maar ze in een denkbeeldige sarcofaag met de slachtoffers van andere conflicten te verzamelen.
Het klinkt bijna als oer-Hollandse kruideniersmentaliteit, als er niet iets nog kwalijkers achter schuilging: het schaamteloos camoufleren van de onverholen meegaandheid van het Nederlandse ambtenarenapparaat, de collaboratie van prominente landgenoten die na de bezetting een politieke rol van betekenis speelden, en de economische collaboratie.

Ons land kende het grootste aantal geüniformeerde collaborateurs van alle bezette landen, met de WA, Landwacht, NSKK, SS, Jeugdstorm en de Schalkhaar-politie.
Ook in de wereld van het amusement en de kunsten is men zeer genereus tegemoet gekomen aan de wensen van de bezetter. Bij de belangrijkste kunstenaarsverenigingen Arti et Amicitiae, en Pulchri, en de omroep de AVRO, was men zelfs zo gedienstig de Joden te desavoueren nog voor de bezetter er om vroeg.
Na de bezetting beroemde cabaretiers, toneelspelers en musici hadden tijdens de bezetting gouden tijden, en geneerden zich er niet voor om voor Frontzorg op te treden, zodat de Duitse militair en SS’er weer monter z’n gang kon gaan.

Dat de Nederlandse overheid er alles aan gedaan heeft de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog in een massagraf weg te moffelen mag dan ook niet verwonderen.
De toneelmatige herdenking van de slachtoffers van alle naoorlogse conflicten op de Dam staat dan ook in schril contrast met de sobere plechtig op de Waalsdorpervlakte. Deze soberheid laat zich verzinnebeelden tijdens die stille minuten, als slechts de windvlagen door het duinstruweel en de nachtegaal nog te horen zijn.

Dank Filantroop. Waar blijft jouw volgende vermakelijke stukje ;-)

Het comité dat de herdenking elk jaar verzorgt op de Waalsdorpervlakte krijgt geen subsidie en is afhankelijk van giften. Dat zegt mij al genoeg. Dat Nationaal Comité 4 en 5 mei lijkt mij een enorme subsidiespons.

@Pim
Net terug van een wildschouw moet ik even op adem komen.

Filantroop, dan wachten wij in spanning af ;-)

Filantroop,

Vergeet vooral ook niet de meegaandheid van de Hoge Raad en eigenlijk alle gerechtelijke instellingen (m.u.v. het Hof Leeuwarden, die rechters konden dan ook vertrekken). En denk aan de manier waarop ‘onze helden’ werden behandeld (bijvoorbeeld door de Bijzondere Raad van Cassatie), die overigens voor een groot deel ook uit mensen die met de Nazi’s hadden meegelopen, werd bevolkt. En die het dan bestonden mensen de maat te nemen die onder druk van martelingen waren dooregslagen. Want ja, gebeurt dat, dan mag je wel in het verzet geweest zijn, maar eigenlijk ben je een verrader (en dus geen haar beter en misschien zelfs wel erger dan degenen die meeloper waren).